Maji ni Uhai: Kila Kijiji Duniani Kinastahili Maji Safi na Salama

 

 

​

 

 

Maji ni Uhai: Kila Kijiji Duniani Kinastahili Maji Safi na Salama
 

Maji yanayopatikana kwa urahisi ni msingi wa afya, elimu, maendeleo ya kiuchumi na utu wa binadamu.
 

Katika vijiji vingi vya Afrika na maeneo mengine yenye kipato cha chini duniani, familia hulazimika kutembea umbali mrefu kutafuta maji kutoka kwenye visima vifupi, chemchemi zisizolindwa au mito na vijito. Wakati huohuo, watu katika nchi nyingi zilizoendelea hufungua bomba na kupata maji kwa urahisi.
 

Maji yaliyochafuliwa na kinyesi cha binadamu au wanyama yanaweza kusababisha kipindupindu, kuhara damu, homa ya matumbo na magonjwa mengine hatari. Watoto huathirika zaidi kutokana na upungufu wa maji mwilini unaosababishwa na kuhara. Wanawake na wasichana pia hutumia muda mwingi kutafuta maji badala ya kushiriki kikamilifu katika elimu na shughuli za kiuchumi.

 

Kwa mujibu wa ripoti ya mwaka 2025 ya Shirika la Afya Duniani (WHO) na Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto (UNICEF), takribani watu bilioni 2.1 duniani hawakuwa na huduma za maji ya kunywa zinazokidhi viwango vya usalama wa hali ya juu mwaka 2024. (1)

​

​

Ahadi za kimataifa kuhusu haki ya maji

​

Upatikanaji wa maji si suala la hisani pekee; ni suala la haki za binadamu na wajibu wa maendeleo.

Mwaka 1977, Mkutano wa Umoja wa Mataifa kuhusu Maji mjini Mar del Plata, Argentina, ulipitisha Mpango wa Utekelezaji wa Mar del Plata, uliosisitiza umuhimu wa kupanga na kupanua huduma za maji.

​

Mwaka 1992, Tamko la Dublin kuhusu Maji na Maendeleo Endelevu lilisisitiza usimamizi bora wa rasilimali za maji na ushiriki wa jamii katika maamuzi yanayohusu maji.

​

Tarehe 28 Julai 2010, Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa lilipitisha Azimio A/RES/64/292, lililotambua maji safi na salama ya kunywa pamoja na huduma za usafi wa mazingira kuwa haki za binadamu zinazohitajika ili watu wafurahie maisha na haki nyingine za binadamu. Azimio hilo pia lilizitaka nchi na mashirika ya kimataifa kusaidia kwa fedha, teknolojia na kujenga uwezo, hasa katika nchi zinazoendelea. (2)

​

Mwaka 2015, Umoja wa Mataifa ulipitisha Ajenda ya Maendeleo Endelevu ya 2030, inayojumuisha Lengo la Sita la Maendeleo Endelevu (SDG 6). Lengo hili linataka kuhakikisha kuwa ifikapo mwaka 2030 kila mtu anapata maji salama na ya gharama nafuu, pamoja na huduma bora za usafi wa mazingira. (3)

​

WHO, UNICEF, UN-Water na Mpango wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa (UNDP) ni miongoni mwa taasisi zinazosaidia katika masuala ya afya ya maji, ujenzi wa miundombinu, usafi wa mazingira na usimamizi wa rasilimali.

​

Changamoto haziishii kwenye uchimbaji. Visima vinaweza kukosa maji ya kutosha, pampu kuharibika au vipuri na mafundi kukosekana. Kwa hiyo, kila mradi unapaswa kujumuisha upimaji wa ubora wa maji, mpango wa matengenezo na ushiriki wa jamii katika usimamizi.

​

Serikali, wafadhili, mashirika ya maendeleo na jumuiya za Waafrika wanaoishi ughaibuni wanaweza kushirikiana kufadhili visima, kukarabati vyanzo vilivyopo na kuhakikisha huduma zinaendelea baada ya ujenzi.

​

​

Maji ni hitaji la msingi, si anasa

​

Ahadi za kimataifa tayari zimewekwa wazi. Kinachohitajika sasa ni utekelezaji unaoleta matokeo katika vijiji ambavyo bado vinakosa maji salama.

​

Kila kijiji kinastahili chanzo cha maji kilicho salama, kinachopatikana kwa urahisi na kinachoweza kutegemewa. Maji ni uhai; kuyafikisha kwa watu ni kuwekeza katika afya, elimu, maendeleo na utu wa binadamu.

​

​